Azərbaycan tarixində elə günlər var ki, onların əhəmiyyəti yalnız baş verdiyi hadisələrlə deyil, gələcək üçün yaratdığı imkanlarla da ölçülür. 20 Sentyabr belə əlamətdar tarixlərdən biridir. Xankəndi, Xocalı, Xocavənd və Ağdərə şəhərləri günü kimi qeyd olunan bu tarix Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və suverenliyi ilə yanaşı, Qarabağda yeni quruculuq mərhələsinin başlanğıcını da ifadə edir.

Uzun illər ərzində doğma yurdlarından ayrı düşən insanların arzusu öz evlərinə qayıtmaq, doğma küçələrdə gəzmək, övladlarını həmin torpaqlarda böyütmək olub. Bu gün həmin arzu tədricən gerçəyə çevrilir. Xankəndi, Xocalı, Xocavənd və Ağdərə şəhərlərində aparılan genişmiqyaslı bərpa və quruculuq işləri nəticəsində yaşayış məkanları yenidən formalaşır, sosial obyektlər yaradılır, yollar və kommunikasiya xətləri yenilənir.

Bu prosesin əsas məqsədi yalnız dağıdılmış binaları bərpa etmək deyil. Burada məqsəd insanların rahat və təhlükəsiz yaşaya biləcəyi, uşaqların təhsil alacağı, gənclərin işləyəcəyi, ailələrin gələcəyə inamla baxacağı müasir yaşayış məkanları yaratmaqdır. Bu baxımdan Qarabağda aparılan işlər həm fiziki yenilənmə, həm də sosial həyatın bərpası kimi qiymətləndirilə bilər.

Xankəndi şəhərində Qarabağ Universitetinin yaradılması bu yenilənmənin mühüm nümunələrindəndir. Universitetin fəaliyyətə başlaması şəhərin təhsil və elm mərkəzinə çevrilməsi üçün yeni imkanlar açır. Burada təhsil alan gənclər yalnız bilik əldə etmir, həm də Xankəndinin yeni həyatının iştirakçısına çevrilirlər. Şəhərdə məktəblərin, uşaq bağçalarının, otellərin, konqres və mədəniyyət obyektlərinin yaradılması isə onun ictimai həyatının inkişafına xidmət edir.

Xocalı üçün yenidənqurma prosesinin xüsusi mənəvi və tarixi əhəmiyyəti var. Şəhərin bərpası ilə yanaşı, Xocalı Soyqırımı Memorialının yaradılması və istifadəyə verilməsi keçmişin unudulmaması baxımından mühüm addımdır. Xocalıda yeni yaşayış məhəllələrinin və sosial obyektlərin salınması göstərir ki, şəhərin gələcəyi onun tarixi yaddaşı ilə birlikdə qurulur.

Xocavənddə və Ağdərədə həyata keçirilən layihələr də bu ümumi quruculuq siyasətinin tərkib hissəsidir. Hadrut, Tuğ, Suqovuşan və digər yaşayış məntəqələrində aparılan bərpa işləri, yolların çəkilməsi, məktəb və sosial obyektlərin yaradılması həmin ərazilərdə həyatın yenidən canlanmasına şərait yaradır. Ağdərədə yaşayış kompleksləri, məscidlər, enerji və istehsal infrastrukturu ilə bağlı layihələrin həyata keçirilməsi isə bölgənin gələcək sosial-iqtisadi inkişafı üçün əsas yaradır.

Qarabağın dirçəlişində ən mühüm məsələlərdən biri məhz məskunlaşmadır. Çünki qurulan binalar və çəkilən yollar yalnız insanlar həmin ərazilərə qayıtdıqda tam mənasını qazanır. Xankəndi, Xocalı, Xocavənd və Ağdərəyə ailələrin köçürülməsi bu şəhərlərin gələcək inkişafının əsasını təşkil edir. Qayıdan sakinlər burada yeni evlərə yerləşir, uşaqlar məktəblərə gedir, insanlar əmək fəaliyyətinə başlayır və gündəlik həyat bərpa olunur.

Bu gün Qarabağda görülən işlər bir daha göstərir ki, şəhərlərin inkişafı yalnız tikinti layihələri ilə məhdudlaşmır. Şəhərin inkişafı üçün təhsil, səhiyyə, mədəniyyət, idman, nəqliyyat və iqtisadi fəaliyyət də paralel şəkildə qurulmalıdır. Xankəndidə futbol oyununun keçirilməsi, universitetin fəaliyyətə başlaması, yeni məktəb və sosial obyektlərin istifadəyə verilməsi bu baxımdan mühüm nümunələrdir.

20 Sentyabr həm də gələcəyə məsuliyyətlə yanaşmaq çağırışıdır. Bu tarix bizə xatırladır ki, tarixi hadisələrin əhəmiyyəti onların nəticələrinin necə qorunmasından və inkişaf etdirilməsindən də asılıdır. Qarabağda yaradılan yeni yaşayış məkanları, qurulan təhsil ocaqları və həyata keçirilən sosial layihələr gələcək nəsillər üçün mühüm irs formalaşdırır.

Bu gün Xankəndi, Xocalı, Xocavənd və Ağdərə şəhərlərində yeni həyatın izləri daha aydın görünür. Qayıdan ailələr, açılan məktəblər, fəaliyyətə başlayan müəssisələr və yenilənən küçələr Qarabağın dirçəliş prosesinin canlı göstəriciləridir. Hər bir yeni layihə bu ərazilərin gələcəyinə qoyulan sərmayə, hər bir qayıdış isə tarixi torpaqlarda həyatın davamlılığının ifadəsidir.

20 Sentyabr – Xankəndi, Xocalı, Xocavənd və Ağdərə şəhərləri günü Azərbaycanın tarixində mühüm yer tutan, həm keçmişi xatırladan, həm də gələcəyə istiqamət göstərən bir gündür. Bu tarix Qarabağın dirçəliş salnaməsində yeni səhifənin açıldığını, şəhərlərin yenidən qurulduğunu və insanların doğma torpaqlarına qayıdışının davam etdiyini göstərir. Qarabağın gələcəyi artıq yalnız xatirələrdə deyil, yenidən qurulan şəhərlərdə, məktəblərdə, evlərdə və burada böyüyən yeni nəsildə formalaşır.