Müharibənin nə qədər ağır nəticələrə səbəb olduğunu ən yaxşı bilən xalqlardan biri Azərbaycan xalqıdır. Uzun illər davam edən işğal, insanların doğma yurdlarından didərgin düşməsi, yaşayış məntəqələrinin dağıdılması və minlərlə ailənin yaşadığı faciələr tariximizin ağrılı səhifələridir. Buna görə də sülhün, əmin-amanlığın və təhlükəsizliyin dəyəri bizim üçün xüsusilə böyükdür. Bu gün Azərbaycanın regionda davamlı sülhün yaradılmasına verdiyi önəm də məhz həmin tarixi təcrübə ilə sıx bağlıdır.

Prezident İlham Əliyevin oktyabrın 15-də Bakıda keçirilən AQEM-in 7-ci Zirvə Görüşündə etdiyi çıxışda diqqət çəkən əsas məsələlərdən biri Azərbaycanın müharibədən sonra sülh təşəbbüsü ilə çıxış etməsi oldu. Dövlət başçısı ölkəmizin uzun illər işğala məruz qalmasına, xalqımızın ağır faciələr yaşamasına baxmayaraq, müharibədən sonra qarşı tərəfə sülh təklif etdiyini vurğuladı.

Azərbaycanın yaxın tarixində yaşanan hadisələr sülhün nə qədər qiymətli olduğunu göstərir. Təxminən otuz il davam edən münaqişə nəticəsində ölkəmiz ciddi insan itkisinə, iqtisadi ziyana və humanitar problemlərə məruz qaldı. Minlərlə ailə doğma torpaqlarından ayrıldı, bir çox yaşayış məntəqəsi dağıdıldı, tarixi və mədəni abidələrə zərər dəydi. Bütün bunların insanların həyatında yaratdığı mənəvi izləri qısa müddətdə aradan qaldırmaq mümkün deyil.

2020-ci ildə baş vermiş Vətən müharibəsi Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpasında həlledici mərhələ oldu. Azərbaycan Ordusu 44 gün ərzində mühüm hərbi uğurlar qazandı və noyabrın 10-da hərbi əməliyyatlar dayandırıldı. Sonrakı dövrdə isə regionda təhlükəsizlik və suverenliklə bağlı həllini gözləyən məsələlər qalırdı.

2023-cü ilin sentyabrında həyata keçirilən hərbi tədbirlərdən sonra Azərbaycanın bütün ərazisində dövlət suverenliyi bərpa olundu. Bununla uzun illər davam etmiş münaqişənin əsas siyasi və hərbi məsələlərindən biri həll edildi. Qarşıda duran mühüm vəzifə isə regionda davamlı sülhə nail olmaq, gələcəkdə yeni qarşıdurmaların yaranmasının qarşısını almaq idi.

Prezident İlham Əliyevin çıxışında qeyd etdiyi kimi, Azərbaycan müharibədə qalib gəldikdən sonra Ermənistana sülh təklif edib. Bu mövqe bir daha göstərir ki, münaqişələrin başa çatması yalnız hərbi əməliyyatların dayanması ilə yekunlaşmamalıdır. Əsl sülh dövlətlər arasında qarşılıqlı etimadın formalaşması, təhlükəsizlik təminatlarının gücləndirilməsi və gələcək münasibətlərin hüquqi əsaslar üzərində qurulması ilə mümkün olur.

Dövlət başçısının sülhün hələ də kövrək olduğunu, onun qorunması və möhkəmləndirilməsinin vacibliyini vurğulaması xüsusilə diqqətəlayiqdir. Həqiqətən də, uzun müddət davam etmiş qarşıdurmadan sonra sabit münasibətlərin formalaşması zaman və qarşılıqlı məsuliyyət tələb edir. Bunun üçün tərəflər arasında etimadın artırılması, təhlükəsizlik məsələlərinin həlli və beynəlxalq hüququn prinsiplərinə hörmət mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Sülh yalnız dövlətlər arasında imzalanan sənədlərlə ölçülmür. Onun əsl dəyəri insanların gündəlik həyatında özünü göstərir. Uşaqların təhlükəsiz mühitdə böyüməsi, gənclərin gələcəyə inamla baxması, ailələrin rahat yaşaması, insanların öz torpaqlarında sərbəst şəkildə fəaliyyət göstərməsi davamlı sülhün ən mühüm nəticələrindəndir.

Bu baxımdan Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda aparılan bərpa və quruculuq işləri xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azad edilmiş ərazilərdə yeni yaşayış məntəqələrinin salınması, iqtisadi infrastrukturun yaradılması və keçmiş məcburi köçkünlərin doğma yurdlarına qayıtması sülh şəraitində inkişafın nə qədər vacib olduğunu göstərir.

Regionda sabitliyin möhkəmlənməsi iqtisadi əməkdaşlıq üçün də yeni imkanlar yarada bilər. Nəqliyyat əlaqələrinin genişləndirilməsi, ticarət münasibətlərinin inkişafı və müxtəlif sahələrdə qarşılıqlı faydalı layihələrin həyata keçirilməsi ölkələrin iqtisadi rifahına müsbət təsir göstərə bilər. Bunun üçün əsas şərtlərdən biri davamlı təhlükəsizliyin təmin edilməsidir.

Azərbaycanın beynəlxalq platformalarda sülh və təhlükəsizlik məsələlərini gündəmə gətirməsi də bu baxımdan mühüm əhəmiyyət kəsb edir. AQEM kimi təşkilatlar çərçivəsində aparılan müzakirələr dövlətlər arasında dialoqun inkişafına, qarşılıqlı etimadın artırılmasına və ortaq problemlərin həlli üçün əməkdaşlığa şərait yaradır.

Biz vətəndaşlar üçün ən böyük arzulardan biri gələcək nəsillərin müharibənin ağır nəticələrini yaşamamasıdır. İstəyirik ki, uşaqlarımız sabit, təhlükəsiz və inkişaf edən ölkədə böyüsünlər. Bunun üçün keçmişin dərslərini unutmadan, gələcəyə sülh və əməkdaşlıq baxımından yanaşmaq vacibdir.

Prezident İlham Əliyevin AQEM-in Zirvə Görüşündə Azərbaycanın sülhə verdiyi önəmi diqqətə çatdırması ölkəmizin gələcək münasibətlərə dair mövqeyini ifadə etdi. Sülhün qorunması həm dövlətlərin, həm də xalqların mənafeyinə xidmət edən ən mühüm məsələlərdəndir.

Bu gün Azərbaycanın qarşısında duran əsas vəzifələrdən biri tarixi Qələbənin nəticələrini uzunmüddətli sabitlik və inkişaf imkanlarına çevirməkdir. İnanırıq ki, regionda qarşılıqlı hörmət, dövlətlərin suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə hörmət prinsipləri əsasında qurulan münasibətlər gələcək nəsillərin daha təhlükəsiz və firavan şəraitdə yaşamasına imkan yaradacaq.