2026-cı il mayın 18-də Bakı şəhərində keçirilən Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü Sessiyası Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunun və qlobal təşəbbüslərdə fəal iştirakının növbəti mühüm göstəricisi oldu. Prezident İlham Əliyevin forumun açılış mərasimindəki çıxışı Azərbaycanın müasir şəhərsalma siyasətini, tarixi-mədəni irsə münasibətini və gələcək inkişaf strategiyasını əhatə edən mühüm mesajlarla yadda qaldı. Dövlət başçısı forumun dünyanın müxtəlif ölkələrindən böyük maraqla qarşılandığını vurğulayaraq bildirdi ki, tədbirdə 182 ölkədən 45 mindən artıq iştirakçı qeydiyyatdan keçib. Bu, Bakıda keçirilən beynəlxalq tədbirlər arasında COP29-dan sonra ikinci ən böyük toplantıdır və Azərbaycanın qlobal tədbirlərə uğurla ev sahibliyi etməsinin daha bir nümunəsidir.

Prezident İlham Əliyev çıxışında Azərbaycanın coğrafi və mədəni mövqeyinə xüsusi diqqət çəkərək qeyd etdi ki, ölkəmiz tarix boyu Şərqlə Qərbin qovuşduğu məkan olmuşdur. Bu xüsusiyyət Azərbaycanın memarlığında və şəhərsalma ənənələrində də öz əksini tapır. Bakının qədim İçərişəhəri ilə müasir memarlıq nümunələrinin harmoniyası şəhərin tarixi irslə müasir inkişaf arasında uğurlu vəhdət yaratdığını göstərir. Bakı Bulvarının genişləndirilməsi, XIX əsr Avropa memarlıq üslubunda inşa edilmiş binaların qorunması və eyni zamanda müasir urbanizasiya layihələrinin həyata keçirilməsi Azərbaycanın şəhərsalma sahəsində balanslı yanaşmasının göstəricisidir.

Dövlət başçısı 2026-cı ilin Azərbaycanda “Şəhərsalma və Memarlıq İli” elan olunmasının xüsusi əhəmiyyət daşıdığını vurğuladı. O qeyd etdi ki, son illər BMT-nin Məskunlaşma Proqramı ilə əməkdaşlıq çərçivəsində işğaldan azad edilmiş Ağdam, Zəngilan və Xankəndidə milli şəhərsalma forumları təşkil olunub. Bu tədbirlər azad edilmiş ərazilərdə həyata keçirilən genişmiqyaslı yenidənqurma və bərpa işlərinin beynəlxalq ictimaiyyətə təqdim olunması baxımından mühüm rol oynayır.

Prezident İlham Əliyev çıxışında Azərbaycanın qədim şəhərlərinin memarlıq irsindən də bəhs etdi. Şamaxıda yerləşən qədim məscidlər, Naxçıvandakı Möminə xatun türbəsi, Gəncənin tarixi siması, Şəki və Qəbələdəki qədim abidələr, Lahıc kəndinin əsrlər boyu qorunub saxlanılan infrastruktur sistemi xalqımızın zəngin memarlıq ənənələrinin göstəricisi kimi təqdim olundu. Dövlət başçısı vurğuladı ki, Azərbaycan xalqı yalnız musiqisi və poeziyası ilə deyil, həm də memarlıq nümunələri ilə dünya mədəniyyətinə böyük töhfələr vermişdir. Tarixi abidələrin qorunması və gələcək nəsillərə ötürülməsi isə dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərindən biridir.

Çıxışda Bakının müasir inkişaf modeli də xüsusi diqqət mərkəzində oldu. Prezident İlham Əliyev Formula 1 yarışını nümunə göstərərək şəhərsalmada həm cəsarətli, həm də ehtiyatlı yanaşmanın vacibliyini qeyd etdi. Onun fikrincə, şəhərlərin inkişaf etdirilməsi, müasir infrastrukturun yaradılması vacib olduğu qədər, tarixi və memarlıq irsinin qorunması da mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bu baxımdan Bakı həm qədim tarixini qoruyan, həm də sürətlə modernləşən şəhər nümunəsi kimi təqdim edilir.

Dövlət başçısı Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən yenidənqurma işlərinə də geniş yer ayırdı. O qeyd etdi ki, 30 illik işğal dövründə bu ərazilər tamamilə dağıdılmış, şəhərlər yerlə-yeksan edilmişdir. Ağdamın “Qafqazın Xirosiması” adlandırılması işğalın nəticələrinin miqyasını açıq şəkildə göstərir. Lakin bu gün həmin ərazilərdə Böyük Qayıdış Proqramı çərçivəsində genişmiqyaslı tikinti və quruculuq işləri aparılır. Beş il ərzində onlarla kilometr tunel və dəmir yolu çəkilmiş, yüzlərlə körpü inşa edilmiş, məktəblər, xəstəxanalar, yaşayış məntəqələri və beynəlxalq hava limanları tikilmişdir. Hazırda artıq 85 mindən çox insan keçmiş məcburi köçkün olaraq öz doğma torpaqlarına qayıdıb yaşayır, işləyir və təhsil alır.

Prezident İlham Əliyev şəhərsalma siyasətində ekoloji məsələlərin də xüsusi əhəmiyyət daşıdığını vurğuladı. Bakı şəhərinin uzun illər neft sənayesinin təsiri nəticəsində ciddi ekoloji problemlərlə üzləşdiyini qeyd edən dövlət başçısı son illər həyata keçirilən layihələr nəticəsində paytaxtın simasının tamamilə dəyişdiyini bildirdi. Vaxtilə ağır çirklənmiş ərazi olan Qara şəhərin müasir Ağ şəhərə çevrilməsi bunun ən parlaq nümunələrindən biridir. Son 20 ildə Bakıda 100-dən çox park və ictimai məkan yaradılıb, ictimai nəqliyyat sistemi yenilənib, ekoloji cəhətdən təmiz və rahat şəhər mühiti formalaşdırılıb.

Prezident İlham Əliyevin Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü Sessiyasında səsləndirdiyi fikirlər bir daha göstərdi ki, Azərbaycan yalnız iqtisadi və siyasi sahədə deyil, şəhərsalma, memarlıq, ekoloji inkişaf və tarixi irsin qorunması istiqamətində də müasir və nümunəvi inkişaf modeli formalaşdırır. Bakı bu gün qədim tarixi ilə müasirliyi birləşdirən, davamlı inkişaf prinsiplərinə əsaslanan və beynəlxalq tədbirlərə uğurla ev sahibliyi edən nüfuzlu şəhərlərdən birinə çevrilib. Azərbaycanın şəhərsalma sahəsində həyata keçirdiyi layihələr isə ölkəmizin gələcəyə hesablanmış inkişaf strategiyasının mühüm tərkib hissəsidir.

Xocalı rayon gənci Ayşə Əliyeva