Azərbaycanın gələcək inkişaf modelində rəqəmsallaşma və innovativ texnologiyaların tətbiqi həlledici rol oynayır. “Azərbaycanın yeni rəqəmsal arxitekturası” adlı vahid fəaliyyət planına həsr olunmuş müşavirədə çıxış edən Prezident İlham Əliyev bildirmişdir ki, süni intellektin geniş tətbiqi, müasir data mərkəzlərinin qurulması və idarəetmədə rəqəmsal həllərin artırılması artıq qlobal rəqabətin əsas göstəricilərinə çevrilmişdir. Bu baxımdan Azərbaycan da dünyada gedən texnoloji meyillərə uyğun olaraq rəqəmsal inkişafı dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən biri kimi müəyyənləşdirir.
Dövlət başçısı vurğulamışdır ki, ölkənin bu sahədə uğur qazanması üçün mövcud üstünlüklər kifayət qədər genişdir. Azərbaycanın geostrateji mövqeyi, qitələri birləşdirən nəqliyyat və enerji marşrutlarının üzərində yerləşməsi rəqəmsal bağlantıların inkişafı üçün də mühüm imkanlar yaradır. İllər ərzində həyata keçirilmiş iri infrastruktur layihələri, beynəlxalq tərəfdaşlarla formalaşmış etibarlı əməkdaşlıq və toplanmış idarəetmə təcrübəsi yeni texnoloji mərhələyə keçidi asanlaşdırır. Mövcud dəhlizlərin gələcəkdə fiber-optik xətlər vasitəsilə daha güclü rəqəmsal şəbəkəyə çevrilməsi isə Azərbaycanın regional informasiya qovşağına transformasiyasını sürətləndirə bilər.
Prezident çıxışında investisiya mühitinin sabitliyinə də xüsusi diqqət çəkmişdir. Son onilliklərdə ölkə iqtisadiyyatına qoyulmuş böyük həcmli sərmayələr, investor hüquqlarının qorunması və uzunmüddətli enerji layihələrinin uğurla icrası Azərbaycanın etibarlı tərəfdaş imicini daha da möhkəmləndirmişdir. Bu təcrübənin yüksək texnologiyalar sahəsinə də daşınması qlobal şirkətlərin ölkəyə marağını artırır və yeni innovativ layihələrin reallaşdırılmasına zəmin yaradır.
Enerji təhlükəsizliyi rəqəmsal transformasiyanın əsas dayaqlarından biri kimi qiymətləndirilmişdir. Generasiya gücünün artması, yeni elektrik stansiyalarının istismara verilməsi və bərpaolunan enerji layihələrinin genişləndirilməsi böyük enerji tələbatı olan data mərkəzlərinin yaradılmasını mümkün edir. Azərbaycan bu gün yalnız öz daxili tələbatını ödəməklə kifayətlənmir, həm də enerji ixrac edən ölkə kimi regionda mühüm mövqe tutur. Gələcəkdə “yaşıl enerji” layihələrinin reallaşdırılması bu potensialı daha da gücləndirəcək.
Fiber-optik infrastrukturun genişləndirilməsi istiqamətində görülən işlər də rəqəmsal strategiyanın vacib elementlərindəndir. Xəzər hövzəsi boyunca planlaşdırılan kabel xətləri Şərq istiqamətində əlaqələri möhkəmləndirəcək, eyni zamanda Qərb bazarlarına çıxış imkanlarını artıracaq. Bu addımlar təkcə informasiya axınının sürətini yüksəltməyəcək, həm də ölkənin beynəlxalq rəqəmsal ticarətdə rolunu gücləndirəcək.
Qlobal maliyyə institutları ilə əməkdaşlıq da bu prosesdə mühüm əhəmiyyət daşıyır. Prezident qeyd etmişdir ki, Azərbaycan Dövlət Neft Fondu uzun illərdir aparıcı maliyyə təsisatları ilə uğurlu tərəfdaşlıq edir və bu əlaqələr yeni texnoloji investisiyaların cəlb olunması üçün əlavə imkanlar yaradır. Eyni zamanda, müxtəlif ölkələrlə qurulmuş strateji tərəfdaşlıq münasibətləri Azərbaycanın rəqəmsal gündəliyinin beynəlxalq dəstək qazanmasına şərait yaradır.
Müşavirədə dövlət idarəçiliyində koordinasiyanın gücləndirilməsi zəruri vəzifə kimi müəyyən edilmişdir. Bu məqsədlə Azərbaycan Respublikasının Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyinin rəhbərliyi altında bütün dövlət qurumlarının iştirakı ilə vahid tədbirlər planının hazırlanması tapşırılmışdır. Hər bir qurumda rəqəmsallaşma və kibertəhlükəsizlik istiqamətlərinə məsul şəxslərin müəyyən edilməsi idarəetmədə çevikliyi artıracaq və qərarların daha operativ icrasına şərait yaradacaq.
Dövlət xidmətlərinin vahid platforma üzərindən təqdim olunması da prioritetlər sırasında yer alır. “mygov” sistemi vasitəsilə xidmətlərin mərkəzləşdirilməsi vətəndaş məmnunluğunu artırmaqla yanaşı, dövlət idarəçiliyində şəffaflığı və səmərəliliyi gücləndirəcək. Əvvəllər yaradılmış müxtəlif platformaların təcrübəsinin bu sistemdə birləşdirilməsi isə rəqəmsal ekosistemin daha funksional olmasına töhfə verəcək.
Kadr potensialının formalaşdırılması məsələsinə toxunan Prezident bildirmişdir ki, rəqəmsal iqtisadiyyatın inkişafı üçün peşəkar mütəxəssislərin hazırlanması strateji əhəmiyyət daşıyır. Ali təhsil müəssisələrində müasir texnoloji ixtisasların genişləndirilməsi, gənclərin beynəlxalq təcrübə qazanması və məktəblərdə rəqəmsal biliklərin tədrisi gələcək uğurun əsas təminatlarından biridir.
Süni intellektin dövlət və özəl sektorda tətbiqinin genişləndirilməsi, qərar qəbuletmə proseslərində innovativ alətlərdən istifadə və biznes mühitinin bu istiqamətdə təşviqi ölkənin rəqabət qabiliyyətini artıracaq. Bununla yanaşı, kibertəhlükəsizlik sahəsində etibarlı müdafiə mexanizmlərinin qurulması xüsusi diqqət tələb edir. Bu istiqamətdə fəaliyyət göstərən Azərbaycan Kibertəhlükəsizlik Mərkəzinin imkanlarının gücləndirilməsi rəqəmsal mühitin təhlükəsizliyinin təmin olunmasına xidmət edir.
Bütün bu amillər göstərir ki, Azərbaycan rəqəmsal transformasiyanı sadəcə texnoloji yenilik kimi deyil, milli inkişafın əsas sütunlarından biri kimi qəbul edir. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçiriləcək vahid fəaliyyət planı ölkənin innovasiya potensialını artırmaqla yanaşı, onu qlobal rəqəmsal iqtisadiyyatın fəal iştirakçılarından birinə çevirmək məqsədi daşıyır.
Xocalı rayon gənci Ayşə Əliyeva